RODO nakłada osoby, które przetwarzają dane osobowe wiele obowiązków, w tym obowiązek prowadzenia określonej dokumentacji. Jednym z nich jest nakaz prowadzenia rejestru czynności przetwarzania (dalej także jako „rejestr”) (art. 30 ust. 1 RODO). Do prowadzenia przedmiotowego rejestru został zobowiązany w zasadzie każdy administrator.

Administrator, czyli kto?

Najprościej rzecz ujmując administratorem jest każdy podmiot, bez względu na to czy jest to osoba fizyczna czy osoba prawna (np. spółka z o.o.) czy organ publiczny (np. komornik sądowy), jednostka czy jeszcze inny podmiot, który samodzielnie lub wspólnie z innymi ustala cele i sposoby przetwarzania danych osobowych.

Jeżeli nie masz pewności czym są cele i sposoby przetwarzania danych osobowych zajrzyj do mojego e-booka na temat obowiązku informacyjnego z art. 13 RODO. Otrzymasz go za darmo, po zapisaniu się na newsletter.

Czasami administrator musi wyznaczyć swojego przedstawiciela, który również jest zobowiązany do prowadzenia tegoż rejestru. Konieczność wyznaczenia przedstawiciela danych osobowych dotyczy administratorów niemających jednostki organizacyjnej w Unii Europejskich, którzy podlegają przepisom RODO, czyli są zobowiązani do stosowania i przestrzegania przepisów RODO (art. 27 ust. 1 RODO).

Zobacz: Przedstawiciel administratora danych osobowych

Zobacz: Terytorialny zasięg stosowania RODO

W rejestrze należy wskazać wszystkie dane osobowe, za które administrator lub przedstawiciel administratora odpowiadają.

Zastanawiasz się pewnie, w jakim celu musisz prowadzić taką dokumentację.

Po pierwsze, prowadząc rejestr czynności przetwarzania działasz zgodnie z jedną z podstawowych zasad RODO – zasadą rozliczalności (art. 5 ust. 2 RODO), gdyż na podstawie rejestru czynności przetwarzania jesteś w stanie wykazać, że działasz zgodnie z przepisami o ochronie danych osobowych (zob. art. 5 ust. 1 RODO). Po drugie, umożliwiasz organowi nadzorczemu, którym w Polsce jest Prezes Urzędu Ochrony Danych, monitorowanie prowadzonego przez Ciebie przetwarzania.

Wystąpienie, któregokolwiek z wyjątku powoduje, że ciąży na Tobie obowiązek prowadzenia rejestru czynności przetwarzania.

Co to oznacza, że przetwarzanie może powodować ryzyko naruszenia praw lub wolności osób, które dane dotyczą?

Zgodnie z jedną z generalnym zasad RODO (art. 24 ust. 1 RODO), administrator uwzględniając charakter, zakres, kontekst i cele przetwarzania oraz ryzyko naruszenia praw lub wolności osób fizycznych o różnym prawdopodobieństwie i wadze wdraża odpowiednie środki techniczne i organizacyjne, aby przetwarzanie odbywało się zgodnie z RODO. Wdrożone środki mają również umożliwić wykazanie, że rzeczywiście doszło ich wdrożenia. A prościej – jeżeli twierdzisz, że stosujesz jakieś środki techniczne i organizacyjne, to musisz umieć wykazać czy pokazać, że tak właśnie jest.  Wykorzystywane przez Ciebie zabezpieczenia powinny być poddawane przeglądom i uaktualniane.

Jako administrator jesteś zobowiązany do zastosowania wybranych przez Ciebie środków bezpieczeństwa, jednak ich wybór musi być poprzedzony wykonaną przez Ciebie analizą ryzyka. Ryzyko należ oszacować na podstawie obiektywnej oceny, w ramach której sam stwierdzisz czy z operacjami przetwarzania danych osobowych, które dokonujesz wiąże się ryzyko lub wysokie ryzyko naruszenia praw lub wolności osób, które dane dotyczą.

Pamiętaj!

Chodzi o ryzyko, to należy je rozumieć jako wszelkiego rodzaju zagrożenie interesu osoby, której dane osobowe przetwarzasz, a nie ryzyko rozumiane jako zagrożenie Twojego interesu (biznesu) jako administratora.

Dopiero po dokonaniu analizy ryzyka, Ty jako administrator jesteś w stanie stwierdzić czy przetwarzanie danych, którego dokonujesz, może powodować ryzyko naruszenia praw, lub wolności osób, których dane dotyczą.

Czy moje przetwarzanie danych osobowych ma sporadyczny charakter?

Sporadyczny charakter nie posiada swojej legalnej definicji, więc może budzić wątpliwości w praktyce. Zgodnie ze słownikiem języka polskiego sporadyczny to inaczej incydentalny, nieczęsty, odosobniony, pojedynczy, epizodyczny, rzadki czy wyjątkowy. Przeciwieństwem słowa sporadyczny są słowa takie jak: ciągły, cykliczny, częsty, notoryczny, powtarzający się, stały, systematyczny, często spotykany, regularny.

Każdy administrator powinien przeanalizować termin „sporadyczny charakter” pod kątem swojego stanu faktycznego, czyli przetwarzania danych osobowych, którego on dokonuje.

W literaturze dotyczącej przepisów RODO podkreśla się, że nie można mówić o sporadycznym przetwarzaniu danych osobowych swoich pracowników. Jeżeli zatem zatrudniasz chociaż jednego pracownika, to musisz prowadzić rejestr czynności przetwarzania.

Czy przetwarzam szczególne kategorie danych osobowych lub dane osobowe dotyczące wyroków skazujących i czynów zabronionych RODO?

Jako administrator musisz zastanowić się jakie kategorie danych osobowych przetwarzasz.  Wyróżnia się trzy:

  • dane osobowe zwykłe,
  • szczególne kategorii danych osobowych (kiedyś nazywane danymi wrażliwymi. Pojęcie „dane wrażliwe” cały czas jest stosowane w praktyce),
  • dane osobowe dotyczące wyroków skazujących i czynów zabronionych.

Zacznijmy od końca.

Kategoria danych osobowych dotyczących wyroków skazujących i czynów zabronionych odnosi się do wyroków z art. 413 § 2 Kodeksu postępowania karnego lub z art. 82 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia. Za wyrok skazujący nie można zatem uznać wyroku umarzającego, warunkowo umarzającego postępowanie czy wyroku uniewinniającego. Jeżeli chodzi o czyn zabroniony, to chodzi m.in. o mandaty karne.

Kategorie danych osobowych wrażliwych zostały określone w art. 9 ust. 1 RODO i mają charakter zamknięty, czyli już nic nie można tam dodać. Do szczególnych kategorii danych osobowych zaliczono:

  • pochodzenie rasowe lub etniczne,
  • poglądy polityczne,
  • przekonania religijne lub światopoglądowe,
  • przynależność do związków zawodowych,
  • dane genetyczne,
  • dane biometryczne w celu jednoznacznego zidentyfikowania osoby fizycznej,
  •  dane dotyczące zdrowia,
  • dane dotyczące seksualności lub orientacji seksualnej osoby.

Kategoria danych osobowych zwykłych, do niej zaliczone są wszystkie dane osobowe, które nie mieszczą się w dwóch powyższych kategoriach.

Jak sama/sam widzisz przywilej nieprowadzenia rejestru ma charakter pozorny! Nawet jeżeli jesteś przedsiębiorcą lub nie zatrudniasz mniej niż 250 osób, to jednak większość osób przetwarzających dane osobowe, czyli administratorów załapie się na jedno z trzech wyjątków wskazanych powyżej, najczęściej będzie to dotyczyło niesporadycznego przetwarzania danych osobowych.

Przykład nr 1:

Jan Kowalski prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą pod firmą Biuro Rachunkowe Jan Kowalski, ul. Miejska 5, 80-123 Gdynia. Pan Jan zatrudnia na ½ etatu sekretarkę.

Pan Jan jest przedsiębiorcą i zatrudnia mniej niż 250 osób. Jednak przetwarzanie danych osobowych dotyczących jego pracownika nie ma charakteru sporadycznego. Pan Jan jako administrator musi prowadzić rejestr czynności przetwarzania.

Przykład nr 2:

Pani Martyna Kowalska prowadzi hobbystycznie bloga o kotach. Na swoim blogu ma newsletter. Nikt jej nie pomaga, nie czerpie z tego korzyści finansowych.

Pani Martyna podlega pod RODO. Jeżeli masz wątpliwości, to zobacz Czysto osobisty lub domowy charakter przetwarzania danych osobowych – na przykładzie bloga osobistego.

Pani Martyna nie jest przedsiębiorcą, ale jest podmiotem, który nie zatrudnia więcej niż 250 pracowników. Pani Martyna przetwarza dane osobowe swoich subskrybentów newsletteru. Takie przetwarzanie nie ma charakteru incydentalnego, gdyż te dane są przechowywane w sposób ciągły, regularny. Pani Martyna musi prowadzić rejestr czynności przetwarzania.

Forma prowadzenia rejestru czynności przetwarzania

Rejestr musi być prowadzony w formie pisemnej, w tym elektronicznej. Oznacza to, że możesz go prowadzić np. w Excelu lub tabelce zrobionej w Wordzie.

W rejestrze musisz zawrzeć poniższe informacje:

  • Informacje, z których wynika kim jesteś:
    • Twoje dane jako administratora (imię i nazwisko lub nazwę oraz dane kontaktowe)
    •  Jeżeli ktoś razem z Tobą jest administratorem – dane wszelkich współadministratorów
    •  Jeżeli wyznaczyłeś przedstawiciela administratora – jego dane
    • Jeżeli wyznaczyłeś Inspektora ochrony danych – jego dane
  • Informacje, z których wynika co robisz z tymi danymi
    • czynność przetwarzania
    • cele przetwarzania;
    • opis kategorii osób, których dane dotyczą, oraz kategorii danych osobowych;
    • kategorie odbiorców, którym dane osobowe zostały lub zostaną ujawnione, w tym odbiorców w państwach trzecich lub w organizacjach międzynarodowych;
    • odnotowanie przekazywania danych osobowych do państwa trzeciego lub organizacji międzynarodowej
    • jeżeli jest to możliwe, planowane terminy usunięcia poszczególnych kategorii danych;
    • jeżeli jest to możliwe, ogólny opis technicznych i organizacyjnych środków bezpieczeństwa, o których mowa w art. 32 ust. 1 RODO.

Wskazane powyżej informacje mają charakter obligatoryjny. Oznacza to, że wyżej informacje muszą znaleźć się w rejestrze.

O ile informacje dotyczące danych administratora, współadministatorów, przedstawiciela administratora czy inspektora danych osobowych nie powinny stanowić problemu, to już pozostała część informacji może być kłopotliwa. Nie jest jednak to takie trudne, jak się wydaje.

Pojęcie czynności przetwarzania nie zostało zdefiniowane w RODO (super nie?!). Zgodnie ze stanowiskiem PUODO czynność przetwarzania to zespół powiązanych ze sobą operacji na danych, wykonywanych przez jedną lub kilka osób, które można określić w sposób zbiorczy, w związku z celem, w jakim te czynności są podejmowane.

Najprościej zobrazować to na przykładach:

  • rekrutacja pracowników
  • obsługa umów sprzedaży
  • prowadzenie ewidencji pracowników i rozliczeń z pracownikami
  • prowadzenie obsługi ubezpieczeniowej pracowników
  • prowadzenie księgowości
  • przechowywanie danych w chmurze

Nie musisz opisywać każdej poszczególnej operacji wykonywanej w ramach rekrutacji pracowników. Takie rozdrobnienie zajęłoby niezliczoną liczbę godzin, a co ważniejsze – byłoby nieczytelne ani dla Ciebie, ani dla organu nadzorczego.

Cele przetwarzania danych osobowych

Cele przetwarzania, to nic innego jak cel związany z tym, dlaczego te dane przetwarzasz, czyli dlaczego jego przechowujesz, analizujesz, zbierasz itp.

Cele przetwarzania są ściśle związane z podstawami prawnymi przetwarzania, które zostały ujęte w art. 6 RODO i zaliczono do nich:

  • zgoda osoby, której dane osobowe są przetwarzane
  • niezbędność do wykonania umowy, której stroną jest osoba, której dane dotyczą, lub do podjęcia działań na żądanie osoby, której dane dotyczą, przed zawarciem umowy
  • niezbędność do wypełnienia obowiązku prawnego ciążącego na administratorze
  • niezbędność do ochrony żywotnych interesów osoby, której dane dotyczą, lub innej osoby fizycznej
  • niezbędność do wykonania zadania realizowanego w interesie publicznym lub w ramach sprawowania władzy publicznej powierzonej administratorowi
  • niezbędność do celów wynikających z prawnie uzasadnionych interesów realizowanych przez administratora lub przez stronę trzecią, z wyjątkiem sytuacji, w których nadrzędny charakter wobec tych interesów mają interesy lub podstawowe prawa i wolności osoby, której dane dotyczą, wymagające ochrony danych osobowych, w szczególności, gdy osoba, której dane dotyczą, jest dzieckiem.

Strasznie trudne co?

Przykład:

Jeżeli posiadasz bloga, masz swój newsletter, to na podstawie prawnie uzasadnionego interesu (art. 6 ust. 1 lit. f RODO) przetwarzasz dane osobowe swoich użytkowników w celu:

  • zarządzania blogiem i tworzenia własnych baz danych
    • prowadzenia analiz statystycznych
    • wysłania newslettera jako marketingu bezpośredniego własnych produktów lub usług, lub polecanych produktów osób trzecich
    • prowadzenia badań i analiz bloga, między innymi pod kątem funkcjonalności i poprawy jego działania, a także satysfakcji z oferowanych usług
    • kontaktowania się z Tobą, w szczególności przez formularz kontaktowy dostępny na blogu

Dodatkowo na podstawie zgody osoby, która dane osobowe Ci przekazała (art. 6 ust. 1 lit. a RODO) przetwarzasz jej dane osobowe w celu:

  • zapisywania danych w plikach cookies, wykorzystywania plików cookies na blogu i jego podstronach
    • umożliwienia komentowania na blogu wpisów blogowych
    • wysłania newslettera (art. 10 ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną i art. 172 ustawy – prawo telekomunikacyjne)

Opis kategorii osób, których dane dotyczą, oraz kategorii danych osobowych

O typach danych osobowych już wspominałam. Mamy ich trzy: dane osobowe zwykłe, szczególne kategorie danych osobowych oraz kategoria danych osobowych dotyczących wyroków skazujących i czynów zabronionych.

Jeżeli chodzi o opis kategorii osób, to wystarczy, jak wskażesz: pracownicy, zleceniodawcy, subskrybenci itp.

Kategorie odbiorców, którym dane osobowe

Odbiorca danych osobowych został zdefiniowany w RODO. Hurra! Odbiorcą danych jest osoba fizyczna lub prawna, organ publiczny, jednostka lub innych podmiot, któremu ujawnia się dane osobowe, z wyjątkiem organów publicznych, które mogą otrzymywać dane osobowe w ramach konkretnego postępowania zgodnie z prawem Unii lub prawem państwa członkowskiego (art. 4 pkt 9 RODO). Czyli kto?

Na potrzeby rejestru czynności przetwarzania są nimi wszystkie podmioty przetwarzające dane osobowe, czyli każda osoba fizyczna lub prawna, organ publiczny, jednostkę lub inny podmiot, który przetwarza dane osobowe w imieniu administratora, czyli w Twoim imieniu (art. 4 pkt 8 RODO). Podmiotem przetwarzającym będzie zatem biuro rachunkowe, które Cię rozlicza, firma, u której wykupiłeś hosting swojej strony, informatyk, który dorywczo coś u Ciebie robi, a nawet prawnik. Jeżeli jednak wewnątrz Twojej struktury organizacyjnej pracuje informatyk, prawnik czy księgowa, to oni nie są odbiorcami.  Aby jeszcze bardziej to uprościć, można powiedzieć, że wszystkie podmioty, z którymi masz zawarte umowy powierzenia przetwarzania danych osobowych są Twoimi odbiorcami.

RODO nie wymaga od Ciebie wskazywania każdego indywidualnie, a jedynie kategorii odbiorców, np. prawnicy, księgowi, informatycy.

Odnotowywanie w rejestrach przekazywania danych osobowych do państwa trzeciego lub organizacji międzynarodowej

RODO nakłada na Ciebie jako administratora obowiązek odnotowania w rejestrze informacji przekazania danych osobowych do państwa trzeciego lub organizacji międzynarodowej, jeżeli dochodzi do takiego przekazywania. W takiej sytuacji w rejestrze należy odnotować nazwę państwa trzeciego lub organizacji międzynarodowej. Czasem jeszcze dodatkowo należy udokumentować stosowane zabezpieczenia (art. 49 ust. 1 akapit drugi RODO).  Dotyczy to sytuacji, gdy obowiązek odnotowywania w rejestrze odpowiednich zabezpieczeń dotyczy sytuacji, kiedy przekazywanie danych do państwa trzeciego lub organizacji międzynarodowej nie następuje na podstawie wydanej przez Komisję Europejską decyzji stwierdzającej adekwatny stopień ochrony w państwie trzecim lub organizacji międzynarodowej, ani z wykorzystaniem odpowiednich mechanizmów ochrony, oraz gdy nie zachodzą szczególną sytuacje określone w art. 49 ust. 1 akapit 1 RODO.

Planowane terminy usunięcia poszczególnych kategorii danych

Nie możesz przechowywać danych osobowych w nieskończoność. Zbierasz dane osobowe, a następnie coś z nimi robisz (czyli przetwarzasz) w określonym celu. Kiedyś ten cel przecież zostanie zrealizowany. W rejestrze musisz wskazać, o ile jest to możliwe planowane terminy usunięcia poszczególnych kategorii danych osobowych.

Ogólny opis technicznych i organizacyjnych środków bezpieczeństwa

Jeżeli jest to możliwie, w swoim rejestrze czynności przetwarzania, musisz wskazać ogólnych opis technicznych i organizacyjnych środków bezpieczeństwa, o których mowa w art. 32 ust. 1 RODO.

Chodzi o ogólną informację o zastosowanych rozwiązaniach. Nie będziesz przecież przepisywał wszystkich swoich procedur, polityk czy innej dokumentacji.

Pamiętaj!

Od rejestru czynności przetwarzania (art. 31 ust. 1 RODO) należy odróżnić rejestr kategorii czynności przetwarzania (art. 31 ust. 2 RODO). Oba rejestry mają charakter wewnętrzny.  Żaden przepis prawa nie nakazuje publikowania rejestru czynności przetwarzania lub kategorii czynności przetwarzania na stronie internetowej administratora. Co więcej, takie działanie naraża organizację na atak np. hackerski, albowiem zawierają one ogólny opis technicznych i organizacyjnych środków bezpieczeństwa stosowane w Twojej organizacji.

Pobierz bezpłatny wzór rejestru czynności przetwarzania plik Excel oraz plik Word.

Źródło:

  1. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. U. UE z 2016 r., L 119/1 ze zm.), https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX:32016R0679, 18.04.2020 r.
  2. N. Stojanowska, Rejestr czynności przetwarzania, Nowa Currenda 3/2018
  3. Urząd Ochrony Danych Osobowych, Wskazówki i wyjaśnienia dotyczące rejestrowania czynności i kategorii czynności przetwarzania określonego w art. 30 ust. 1 i 2 RODO, https://uodo.gov.pl/pl/file/708, 18.04.2020 r.
  4. Stanowisko Grupy Roboczej Artykułu 29 Ds. Ochrony Danych w sprawie wyjątków od obowiązku prowadzenia rejestru czynności przetwarzania zgodnie z art. 30 ust. 5 RODO, https://archiwum.giodo.gov.pl/pl/file/13525, 18.04.2020 r.
  5. Urząd Ochrony Danych Osobowych, Czy rejestr czynności prowadzony na podstawie art. 30 ust. 1 RODO musi być udostępniany publicznie? https://www.uodo.gov.pl/pl/225/636, 18.04.2020 r.

 

Dodaj komentarz